على اصغر شميم

497

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

حاكمه مقامات عالى را در اختيار داشتند . اندكى پس از پناهنده شدن طباطبايى و بهبهانى به پارك امين الدوله ، عده‌اى از سران مليون مانند ملك المتكلمين و ميرزا جهانگير خان صور اسرافيل و قاضى قزوينى و ميرزا داود خان علىآبادى و قاسم خان صور و عده‌اى ديگر از سران مشروطه نيز در يك ساختمان نيمه‌تمام نزديك پارك سكونت كردند ولى ساعتى بعد هزار سرباز و قزاق به طرف پارك حمله‌ور شدند و در را شكسته تفنگ به دست با حال خشم و غضب وارد پارك شدند و هركس را بر سر راه خود ديدند كشتند كه از آن جمله حاجى ميرزا ابراهيم آقا نماينده‌ى آذربايجان بود كه هنوز تفنگ در دستش داشت و از خود دفاع مىكرد تا به دست قزاقان كشته شد . چگونگى دست يافتن قزاقان به سران آزادى و اهانت‌هايى كه درباره‌ى آنان روا داشتند به تفصيل در تواريخ دوره‌ى مشروطه آمده و از حوصله‌ى اين كتاب خارج است ، همين‌قدر كافى است به قول حكيم الملك كه خود از پناهندگان پارك امين الدوله و شاهد و ناظر آن صحنه بوده استناد كنيم كه گفته است : « من ناظر آن منظره‌ى فجيع بودم و به چشم خود ديدم كه سربازى ريش‌سفيد طباطبايى را مىكند و با مشت به سر و صورت او مىزد » . در باغشاه بر دست و پاى بسيارى از زندانيان سياسى غل و زنجير گذاشتند و طى يك گفتگوى تاريخى و پرشور كه بين ملك المتكلمين و جهانگير خان با محمد على شاه پيش آمد ، بنا به نقل دكتر ملك‌زاده ، ملك المتكلمين با دست به طرف ميرزا جهانگير خان ( جوان سى و سه ساله ) مدير روزنامه‌ى صور اسرافيل كه با لباس‌هاى پاره و خون‌آلود و سراپا مجروح در كنارش ايستاده بود اشاره كرد و خطاب به محمد على شاه گفت : « بدبختانه ، اين است حاصل سلطنت و فرمانفرمايى تو بر ملت ايران و اين است حاصل قسم‌هايى كه براى حفظ مشروطيت و سعادت ملت خوردى و اما اين‌كه مرا به كشته شدن تهديد كردى و حكم قتل مرا صادر نمودى ، بدان كه از كشته شدن من نتيجه‌اى عايد تو نخواهد شد و منفعتى نخواهى برد ، زيرا از قطره‌ى خون من ملك المتكلمينى به‌وجود خواهد آمد و پرچم عدالت و مشروطيت خواهند برافراشت » . شادروان ملك المتكلمين و شادروان ميرزا جهانگير خان نخستين قربانيان باغشاه بودند كه به امر محمد على شاه كشته شدند و چون انتشار خبر قتل آن آزادمردان در محافل سياسى و مطبوعاتى غالب ممالك جهان موجب اعتراض آن محافل به روش استبدادى و اعمال فجيع محمد على شاه گرديد ، وى براى حفظ ظاهر و براى اين‌كه اعمال خود را قانونى و موجه جلوه دهد ، دستور داد تا دادگاهى براى محاكمه و مجازات مجرمين سياسى تشكيل گردد . رياست محكمه فرمايشى و مصلحتى باغشاه را شاهزاده محمد حسين ميرزا مؤيد السلطنه